Nieuws “Donkere energie”

95% van het heelal wellicht een donkere fluïdum, een combi van donkere materie en energie – 5 december 2018

Het gangbare model voor het heelal is het ΛCDM model, dat er van uit gaat dat slechts een klein deel (pakweg 5%) uit gewone materie bestaat en de rest uit donkere energie (Λ – de kosmologische constante) en donkere materie (CDM, cold dark matter). Probleem van het het ΛCDM model: die 95% waar het heelal uit bestaat is vooralsnog onbekend en onvindbaar, ondanks de indirecte aanwijzingen die er voor zijn en ondanks de vele pogingen directe detectie ervan te doen. Vandaar dat vele wetenschappers komen met alternatieven. Laatste loot aan die alternatievenboom is de theorie van Jamie Farnes (Oxford e-Research Centre), die denkt dat donkere materie en donkere energie niet apart bestaan, maar dat ze deel uitmaken van een donker fluïdum dat ‘negatieve massa’ bezit – jawel, dat zou in theorie kunnen bestaan.

Er wordt wat afgedebatteerd zeg – 31 augustus 2018

Vanwege de recente debatten over donkere materie en donkere energie heb ik eens opgezocht welke debatten afgelopen jaren de Astroblogs allemaal hebben gepasseerd. Ik kwam op het volgende lijstje uit – de links verwijzen naar de meest recente Astroblog die er over is verschenen.

Flinke discussie gaande over donkere energie in het moerasgebied van de snaartheorie – 18 augustus 2018

Afgelopen zomer is een flinke discussie losgebarsten tussen natuurkundigen over de aard van de donkere energie, de mysterieuze energie die ervoor zorgt dat het heelal versneld uitdijt. De discussie wordt gevoerd tussen verschillende ‘kampen’ van snaartheoretici, natuurkundigen die geloven dat alles in het heelal uit zeer kleine snaren bestaat, een soort mini-elastiekjes die op allerlei wijzen kunnen trillen. Sinds 2003 denken de snaartheoretici dat er in de wereld van snaren wel 10^500 soorten van ‘valse vacua’ zijn, hypothetische vacua beschreven volgens ‘effective field theories‘ (EFT’s) waarin het universum zich zou kunnen bevinden en die niet stabiel zijn, d.w.z. die niet in de echte, laagste energietoestand zitten.

Is donkere energie dan toch een illusie? – 13 september 2017

De versnellende expansie van het universum is wellicht helemaal niet echt, maar alleen een schijnbaar effect, zo blijkt uit een recente studie. Het blijkt namelijk dat Type Ia supernova’s (die gebruikt zijn om de versnellende uitdijing van het heelal te bevestigen) beter passen in een kosmologisch model zonder donkere energie.

Komt de versnelde uitdijing van het heelal soms door een oscillerende ruimtetijd – 15 mei 2017

Twee dingen: Ten eerste, de uitdijing van het heelal was al een discussie sinds eind jaren twintig van de vorige eeuw, toen de geestelijke-kosmoloog George Lemaître een uitdijend heelal voorstelde, dat voortgekomen was uit een oeratoom, en toen vervolgens Edwin Hubble aan de hand van roodverschuivingen kon waarnemen dat de sterrenstelsels zich van ons af bewegen en we in een daadwerkelijk uitdijend heelal leven. Ten tweede, de versnelde uitdijing van het heelal was een discussie die vervolgens ontstond, toen in 1998 twee onafhankelijke teams ontdekten aan de hand van ver verwijderde type Ia supernovae dat de uitdijng van het heelal de afgelopen zeven miljard jaar zelfs versneld wordt (zie afbeelding hieronder). Grote vraag was én is wat die versnelde uitdijng precies teweeg brengt.

Nieuw kosmologisch model gooit donkere energie de prullenbak in – 7 april 2017

De raadselachtige “donkere energie” die ruim 68 procent van alle materie/energie in het universum bevat zou een illusie kunnen zijn, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Het universum is zo’n 13.8 miljard jaar geleden ontstaan door de oerknal en is sindsdien aan het uitdijen. Het belangrijkste bewijs hiervoor is de “wet van Hubble” (die gebaseerd is op waarnemingen van sterrenstelsels), die stelt dat de snelheid waarmee een sterrenstelsel van ons vandaan beweegt proportioneel is aan de afstand tot de aarde.

Wordt donker energie veroorzaakt door bevroren neutrino’s? – 14 juli 2016

Toen het heelal begon in een hete, dichte en snel uitdijende staat – het gevolg van de oerknal – was het niet te voorspellen hoe dit jonge heelal zou eindigen. Het universum had vrijwel meteen weer kunnen ineenstorten tot niets, of meteen zichzelf aan stukken kunnen scheuren door té snel te expanderen.

Dark energy must die – these rebel physicists can take it down – 16 juni 2016

Has an expansionist power ruled the cosmos for the past 5 billion years – or is dark energy just an illusion created by a curvy cosmos?

Vormen fotonen met massa wellicht de verklaring voor donkere energie? – 16 mei 2016

Onlangs kwam een drietal onderzoekers met een nieuwe theorie, die een alternatief voor Λ als bron van donkere energie levert: fotonen met een klein beetje massa zouden de donkere energie leveren. […]

Donkere energie laatste miljarden jaren niet veranderd – blijkt uit studie Chandra van clusters – 28 april 2016

Onderzoek met de Chandra röntgen-ruimtetelescoop van de NASA aan 300 clusters van sterrenstelsels heeft laten zien dat de sterkte van de donkere energie, de mysterieuze kracht die verantwoordelijk is voor de versnelde expansie van het heelal, de afgelopen miljarden jaren niet gewijzigd is.

Hubble waarneming aan uitdijing heelal roept vragen op over donkere energie en het ΛCMD model – 13 april 2016


Maar wat blijkt nu uit waarnemingen gedaan met de ESA/NASA Hubble ruimtetelescoop aan Cepheïden en type Ia supernovae – allemaal door sterrenkundigen beschouwd als ‘standaard-kaarsen’ voor het bepalen van afstanden – in 18 verschillende sterrenstelsels: dat het heelal sneller uitdijt dan men eerst dacht.

Donkere materie én energie opgelost met één theorie – 14 september 2015

Geen huisje is heilig voor Erik Verlinde. In 2010 verraste de natuurkundige zijn collega’s met een revolutionaire zwaartekrachttheorie. Inmiddels werkt hij hard aan een nieuwe theorie die de mysteries van donkere materie en donkere energie in een klap van tafel veegt. Kennislink sprak Verlinde in zijn kantoor in Amsterdam.

Uitdijing heelal versnelt mogelijk minder hard – 10 april 2015

De versnelling van de uitdijing van het heelal gaat misschien wat minder hard dan tot nu toe werd aangenomen. Tot die conclusie komen Amerikaanse astronomen na waarnemingen van verre supernova-explosies (The Astrophyscial Journal, 10 april).

Studie: Heelal dijt niet uit – 28 mei 2014

Volgens een team astrofysici onder leiding van Eric Lerner van Lawrenceville Plasma Physics (LPP) dijt het heelal niet uit. In de ruimte om ons heen – op aarde, in het zonnestelsel en in de Melkweg – lijken objecten steeds kleiner en zwakker te worden terwijl ze van ons af bewegen. Hun oppervlaktehelderheid blijft daarbij constant.

(HD: Als de afstand met bijv. een factor 2 toeneemt neemt de lichtsterkte met een factor 4 af, maar ook het opervlak van het object neemt met een factor 4 af; de opervlaktehelderheid blijft dus gelijk)

De oerknaltheorie leert ons dat objecten in een uitdijend heelal niet kleiner maar groter moeten lijken, aldus de wetenschappers. In dit geval neemt de oppervlaktehelderheid af met de afstand. Het licht wordt uitgestrekt terwijl het heelal uitdijt, waardoor het steeds zwakker wordt. De limiet is de achtergrondstraling die ons vanaf een boloppervlak met een straal van zo’n 13,5 miljard lichtjaar bereikt.
(Publicatie als PDF)
(Teach Astronomy – Surface Brightness – YouTube)
(Universe is Not Expanding After All, Controversial Study Suggests)
(International Journal of Modern Physics D)

Kans is 99,996% dat donkere energie bestaat – 13 september 2012

Een internationaal team van astronomen beweert dat donkere energie bestaat. Uit hun onderzoek blijkt dat de kans 99,996% is dat donkere energie voorkomt in het heelal.

Donkere energie gespot – 24 november 2010

Tweelingsterrenstelsels lijken in het verre heelal dichter bij elkaar te staan dan in onze omgeving. Waarschijnlijk vervormt donkere energie de ruimte.